Zmiany w dostępie do pomocy prawnej
Rada Ministrów skierowała do Sejmu projekt ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej.
Projekt zakłada, że powiaty będą odpowiedzialne za zorganizowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez m.in. zawarcie odpowiednich porozumień z samorządami prawniczymi i stworzeniem punktów nieodpłatnych porad prawnych.
Niestety krąg odbiorców tworzonego systemu pomocy prawnej jest bardzo wąski i obejmuje: osoby otrzymujące świadczenie z pomocy społecznej, posiadaczy Karty Dużej Rodziny, osoby, które ukończyły 75 lat oraz osoby, które „w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej znalazły się w sytuacji zagrożenia lub poniosły straty”.
„Jest to zbyt wąska grupa odbiorców, tym bardziej że już obecnie osoby korzystające z pomocy społecznej powinny mieć zagwarantowany dostęp do poradnictwa specjalistycznego” – mówi Barbara Grabowska-Moroz, prawniczka HFPC.
Nieodpłatna pomoc prawna będzie obejmować np. wskazanie sposobu rozwiązania problemu prawnego, sporządzenie projektu pisma wszczynającego postępowanie sądowe lub projektu pisma o zwolnienie z kosztów sądowych. Nie będzie natomiast obejmowała poradnictwa związanego z m.in. prowadzeniem działalności gospodarczej.
„Projekt nie odnosi się do już istniejących reguł przyznawania pomocy prawnej z urzędu w postępowaniach sądowych. Z projektu wynika, że nieodpłatna porada prawna nie będzie obejmowała możliwości udzielenia pełnomocnictwa osobie, która takiej porady będzie udzielać” - dodaje Barbara Grabowska-Moroz.
Projekt zakłada, że porad prawnych udzielać będą – w wyznaczonych punktach – osobiście adwokaci i radcowie prawni. Dodatkowo połowę punktów porad prawnych w powiecie prowadzić będzie organizacja pozarządowa (prowadząca działalność pożytku publicznego) wyłoniona w otwartym konkursie.
Oprócz punktów porad prawnych stworzona zostanie infolinia, dzięki której udzielana będzie informacja prawna, tj. informowanie o obowiązującym prawie oraz o sposobach uzyskania pomocy w rozwiązaniu problemu prawnego. Przewiduje się, że roczny koszt funkcjonowania systemu pomocy prawnej w projektowanym kształcie będzie kosztował ok. 100 mln zł, które pochodzić będą z budżetu państwa.
Tymczasem w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych prowadzone są prace nad nowelizacją ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom. Pierwotnie projekt zakładał stworzenie systemu pomocy prawnej dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy. Jednakże w trakcie dalszych prac zrezygnowano ze stworzenia systemu pomocy prawnej dla cudzoziemców, wobec których toczy się postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu (wydalenia).
„Brak takiego systemu stanowi poważną lukę w systemie pomocy prawnej" – ocenia Jacek Białas, prawnik HFPC. „Po pierwsze, do stworzenia takiego systemu obliguje Polskę prawo Unii Europejskiej. Po drugie, z doświadczenia HFPC wynika, że cudzoziemcy często w ogóle nie są świadomi swojej sytuacji prawnej” – dodaje Jacek Białas.